VHO - Phát biểu tiếp thu, giải trình tại phiên thảo luận ở hội trường Quốc hội về dự thảo Nghị quyết phát triển văn hóa Việt Nam, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh khẳng định, các ý kiến đóng góp của đại biểu Quốc hội không chỉ tâm huyết, trách nhiệm, phong phú, đa chiều mà còn thể hiện chiều sâu kinh nghiệm lập pháp và thực tiễn, qua đó góp phần quan trọng hoàn thiện một văn kiện có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh phát biểu tiếp thu, giải trình các ý kiến đóng góp

Bộ trưởng trân trọng ghi nhận sự quan tâm đặc biệt của Quốc hội với 118 lượt ý kiến tại 16 tổ thảo luận và 21 ý kiến phát biểu tại hội trường, đồng thời cho rằng sự thống nhất cao về sự cần thiết ban hành Nghị quyết đã cho thấy quyết tâm chính trị rõ nét trong việc thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực phát triển văn hóa

Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, dự thảo Nghị quyết tập trung vào hai vấn đề cốt lõi: tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc đang cản trở sự phát triển của lĩnh vực văn hóa và huy động, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực để tạo động lực tăng trưởng mới.

Đây cũng là bước đi cụ thể nhằm khẳng định quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước trong việc coi văn hóa, con người vừa là nền tảng, vừa là nguồn lực nội sinh quan trọng, đồng thời là động lực và hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Bộ trưởng cho biết, ngay sau phiên thảo luận tại tổ, cơ quan soạn thảo đã khẩn trương phối hợp với Ủy ban Văn hóa và Xã hội tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết trên cơ sở các nguyên tắc bảo đảm tính khả thi, sự đồng thuận cao và phù hợp với thực tiễn. Những chính sách đã rõ, đã chín sẽ được quy định trực tiếp trong Nghị quyết, trong khi các nội dung cần sự linh hoạt hoặc mang tính thí điểm sẽ được giao Chính phủ quy định chi tiết.

Về nguồn lực, dự thảo xác định rõ ngân sách nhà nước dành cho văn hóa tối thiểu 2% tổng chi và được điều chỉnh tăng dần theo yêu cầu phát triển. Bộ VHTTDL đang phối hợp với các bộ, ngành, địa phương để làm rõ cơ cấu phân bổ nguồn lực này, bảo đảm chi đúng mục tiêu, đúng trọng tâm. Song song với đó là cơ chế huy động các nguồn lực xã hội, tạo nên nền tảng tài chính bền vững cho phát triển văn hóa trong giai đoạn mới.

Một điểm nhấn quan trọng là việc bổ sung quy định thí điểm thành lập Quỹ Văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công – tư, hoạt động như quỹ đầu tư mạo hiểm. Theo Bộ trưởng, đây là cách tiếp cận phù hợp với đặc thù lĩnh vực sáng tạo, nơi tiềm ẩn nhiều rủi ro nhưng cũng chứa đựng cơ hội lớn. Quỹ được hình thành từ nguồn vốn ngân sách đóng vai trò “vốn mồi” kết hợp với nguồn lực xã hội, hướng tới hỗ trợ các dự án sáng tạo, khởi nghiệp văn hóa và các ý tưởng đột phá mà cơ chế tài chính truyền thống khó đáp ứng.

Tuy nhiên, để bảo đảm hiệu quả, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình quỹ trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế, đồng thời xây dựng các tiêu chí đánh giá rủi ro, cơ chế chấp nhận rủi ro và hành lang pháp lý phù hợp nhằm tránh lãng phí nguồn lực.

Hoàn thiện chính sách toàn diện, nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa

Làm rõ thêm các nội dung cụ thể, Bộ trưởng cho biết dự thảo đã điều chỉnh tên gọi thành “Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam”, bảo đảm bám sát tinh thần Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị. Phạm vi điều chỉnh cũng được mở rộng, bao quát đầy đủ các đối tượng và lĩnh vực liên quan.

Toàn cảnh phiên họp

Đối với Ngày Văn hóa Việt Nam, dự thảo không chỉ dừng ở việc xác định ngày 24.11 mà còn bổ sung quy định nhằm phát huy giá trị văn hóa trong các ngày lễ lớn của dân tộc, hướng tới mục tiêu nâng cao khả năng tiếp cận, tham gia và thụ hưởng văn hóa của người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Đồng thời, cơ quan soạn thảo cũng tiếp thu đề xuất mở rộng cơ chế miễn, giảm phí tham quan không chỉ ở khu vực công lập mà cả khu vực tư nhân, qua đó tăng tính lan tỏa của chính sách.

Về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, dự thảo đã bổ sung nhiều cơ chế chính sách đặc thù dành cho văn hóa các dân tộc thiểu số, nghệ thuật truyền thống và nghệ thuật dân gian. Các nội dung liên quan đến gìn giữ tiếng nói, chữ viết, bảo tồn kiến trúc truyền thống, phát huy giá trị di sản trong giáo dục và xây dựng thiết chế văn hóa cho thiếu nhi đều được nghiên cứu tiếp thu đầy đủ.

Đáng chú ý, dự thảo hướng tới phát triển không gian văn hóa gắn với sinh kế bền vững, kết hợp bảo tồn với phát triển du lịch, qua đó phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng trong gìn giữ bản sắc văn hóa.

Trong lĩnh vực nhân lực, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo đã rà soát, tiếp thu các ý kiến liên quan đến chính sách thu hút, tuyển dụng và đãi ngộ đối với đội ngũ làm việc trong lĩnh vực văn hóa, thể thao. Các chương trình đào tạo, bồi dưỡng và đầu tư cho giáo dục văn hóa nghệ thuật, đặc biệt đối với học sinh, sinh viên, tiếp tục được hoàn thiện nhằm tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời có cơ chế giữ chân người tài, nhất là trong lĩnh vực nghệ thuật truyền thống.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số trong ngành văn hóa, thể thao và du lịch cũng được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm nhưng còn nhiều thách thức. Bộ trưởng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế về hạ tầng, nhân lực và nguồn lực tài chính, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ, phục vụ công tác quản lý, đánh giá và hoạch định chính sách một cách khoa học, toàn diện.

Tổng kết các nội dung tiếp thu, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh khẳng định, các ý kiến của đại biểu Quốc hội sẽ tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện trong dự thảo trình Quốc hội xem xét thông qua. Những vấn đề chưa thể quy định ngay sẽ được cụ thể hóa trong quá trình xây dựng các văn bản hướng dẫn và tổ chức thực hiện.

Trong bối cảnh yêu cầu phát triển mới đặt ra ngày càng cao, việc ban hành Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa hoàn thiện thể chế mà còn tạo nền tảng cho những đột phá về tư duy, cơ chế và nguồn lực. Bởi nếu không có những chính sách đặc thù, mạnh mẽ và đồng bộ, mục tiêu đưa văn hóa trở thành nền tảng, động lực phát triển đất nước sẽ khó có thể đạt được như kỳ vọng.